Przed sądem mniej przywilejów dla banków i większa ochrona klientów

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 14 kwietnia 2015 r. w sprawie P 45/12 uznał, iż art. 96 ust. 1 i art. 97 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2015 r. poz. 128) na podstawie których bank jako wierzyciel wystawiał bankowy tytuły egzekucyjne na podstawie oświadczeń o dobrowolnym poddaniu się egzekucji, zawartym w umowie kredytowej, na podstawie której bank wnosił o nadanie klauzul wykonalności, są niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Trybunał uznał, iż obowiązujący stan prawny „rodzi przekonanie społeczne” o uprzywilejowaniu podmiotów o dużej sile ekonomicznej w stosunku do innych podmiotów.

Analogiczna sytuacja w odniesieniu do dowodów mogących stanowić podstawę̨ wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym tj. wyciągu z ksiąg bankowych podpisany przez osoby upoważnione do składania oświadczeń w zakresie praw i obowiązków majątkowych banku i opatrzony pieczęcią̨ banku pozwoliła ustawodawcy w nowelizacji z dnia 4 lipca 2019 roku znieść to wyjątkowe uprawnienie banków poprzez uchylenie art. 485 § 3. Powyższe stanowisko znalazło odzwierciedlenie w orzecznictwie TSUE – C-632/17 PKO, gdzie uznano, że przepisy postępowania nakazowego nie spełniają wymogów dyrektywy 93/13 r co do nakazu wydawanego na podstawie wyciągu z ksiąg bankowych (art. 485 § 3 k.p.c.). Postępowanie nakazowe nie pozwala sądowi sprawdzić, czy w umowie kredytowej są informacje wymagane przez art. 10 dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki, a więc czy konsument zawierając umowę kredytową, decydował mając odpowiednią wiedzę.

kancelaria prawna olaf hambergerW dalszych nowelizacjach KPC należy wysunąć wnioski de lege ferenda aby zobowiązania wynikające z weksla własnego (art.485 § 2 KPC) zabezpieczającego zobowiązania umowy kredytu konsumenckiego nie mogły być prowadzone w postępowaniach nakazowych albowiem postępowanie to nie daje sądowi wystarczających możliwości zbadania umowy pod kątem nieuczciwych warunków.  Należy wskazać, iż wydanie nakazu zapłaty bez takiego badania narusza art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 (ws. nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich).

Powyższe znajduje oparcie w orzeczeniach Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który przesądziły o niezgodności przepisów o postępowaniu nakazowym (art. 4841 i nast. kodeksu postępowania cywilnego) z prawem europejskim w sprawach ochrony konsumentów. W sprawie C-176/17 Profi Credit Trybunał orzekał w sprawie zobowiązania wynikającego z tytułu kredytu konsumenckiego zabezpieczonego wekslem własnym (art. 485 § 2 k.p.c.). Trybunał uznał, iż wydanie nakazu zapłaty bez zbadania przez sąd umowy pod kątem nieuczciwych warunków narusza art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich. Dodatkowo zdaniem TSUE uznało, iż wniesienie zarzutów do nakazu zapłaty uzależnione jest zbyt restrykcyjnymi przesłankami w postaci krótkiego terminu oraz nadmiernych wymogów formalnych i wysokiej opłaty sądowej.

Z powyższego należy wyciągnąć wnioski, iż należy zmienić przepisy o postępowaniu nakazowym, aby spełniały wymogi art. 7 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich oraz art. 10 dyrektywy 2008/48 w sprawie umów o kredyt konsumencki, przez jednoznaczne wskazanie podstawy prawnej badania przez sąd z urzędu stosunku prawnego pomiędzy bankiem a konsumentem.  Zmiany wymaga kwestia wysokości opłaty sądowej obciążająca pozwanego przy wnoszeniu zarzutów do nakazu zapłaty. Konieczne wydaje się przedłużenie terminu na wniesienie zarzutów i uproszczenie wymogów formalnych.

TSUE sugeruje, aby w postępowaniach prowadzonych w trybie nakazowym, w celu ochron konsumenta, sąd na podstawie art. 486 § 1 k.p.c. winien wyznaczyć rozprawę celem weryfikacji spełnienia wymogów dyrektywy 93/13 i pozyskanie informacji o okolicznościach zawarcia umowy.

Trybunał Sprawiedliwości w swoim orzecznictwie nakazuje traktować naruszenie prawa unijnego tak jak krajowej konstytucji faktycznych i prawnych koniecznych do zapewnienia konsumentowi ochrony w świetle dyrektywy 93/13. Trybunał dopuszcza też możliwość powołania się na skutek bezpośredni praz zastosowanie art. 7 dyrektywy 93/13, który w związku z zasadą skutecznej ochrony sądowej wynikającą z art. 47 Karty Praw Podstawowych UE mógłby być podstawą prawną badania niezbędnych elementów umów.

Odnosząc się do postepowań prawomocnie zakończonych, w których konsumenci nie mogli korzystać z ochrony prawnej, TSUE uznaje, że uregulowania krajowe dotyczące prawomocnych orzeczeń  muszą być weryfikowane pod kątem unijnych zasad równoważności i skuteczności. W sprawie C-49/14 Finanmadrid TSUE stwierdził, że jeśli przepis uniemożliwiają lub utrudniają̨ ochronę konsumenta, nie powinny być przez sądy krajowe stosowane, nawet w postępowaniu egzekucyjnym.

W tej sytuacji jako podstawę prawną wznowienia postępowania po wyroku TSUE można wskazać, że strona była pozbawiona możności działania (art. 401 ust. 2 k.p.c.) poprzez ograniczenie możliwości obrony jej praw w zakresie, w jakim mogłaby zostać́ zapewniona, gdyby sąd krajowy z urzędu zbadał, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z dyrektywy 93/13, abuzywność warunków umowy konsumenckiej. W sprawie (C-69/14 Târ ia) Rzecznik Generalny TSUE uznał, że wzruszenie orzeczeń sądowych po wyroku sądu konstytucyjnego powinno być dostępne również gdy jest to konieczne z uwagi na orzeczenie TSUE. Istniej również możliwość wykorzystania skargi nadzwyczajnej do zapewnienia konsumentowi należytej ochrony skierowanej do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego.

Download Premium WordPress Themes Free
Download Best WordPress Themes Free Download
Download WordPress Themes Free
Download Best WordPress Themes Free Download
free online course
download mobile firmware
Download Premium WordPress Themes Free
free online course

Poprzedni
Następny